Ermeniler hakkında bilgi

ERMENİLER çoğunluğu Kafkasya’nın güneyinde yaşayan nordik ve alpin ırkları karışımı bir halk topluluğu. Eskiden Anadolu’da ve Bal-kanlar’da da Ermeni çoktu. Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Anadolu Ermeniler’i dünyanın her yanma dağıldılar, çoğu da Lübnan’a gitti. Günümüzde, Sovyet Ermenistan’ı dışında, İran’da, İstanbul’da ve Lübnan’da geniş Ermeni toplulukları vardır. Ermeni adı, Iranlılar’m onlara verdiği bir addır. Ermeniler kendilerine Hayik, ülkelerine de Hayastan derler. Genellikle kabul edilen varsayıma göre Ermeniler, l.Ö. 7. yüzyılda Urartu’nun yerli halkı ile Batidan gelen Hint-Avrupa kökenli bir halkın birleşmesi, kaynaşması, sonucunda oluşmuştur. Ermenistan adı Herodot Tarihinde (l.Ö. 5. yüzyıl) geçtiği gibi, İran İmparatoru Dara’nın fetihlerini anlatan Behistun yazıtlarında da (l.Ö. 521) geçer.

Sıra ile Medler’in, Persler’in Selevkoslar’ın egemenliğinde kalan Ermeniler, l.Ö. 2. yüzyılda bağımsızlığa kavuştular. Ermeni kralı çok geçmeden Roma egemenliğini kabullenmek zorunda kaldılar. Hıristiyanlık 2. yüzyılda Ermeniler arasında yayılmaya başladı. 5. yüzyılda Ermeni alfabesinin düzenlenmesinden sonra Hıristiyan kutsal yazıları Ermenice’ye çevrildi. Ortaçağ’da, Sasaniler ile BizanslIlar arasında kalan Ermeni ülkesi ikiye bölündü. Büyük Ermenistan lranlılar’ın elinde kaldı. Erzurum’un merkez (Theodosiopolis) olduğu diğer kesimse Bizanslı-lar’ındı. Daha sonra Ermeni prens ve kralları Araplar’ın egemenliğine (642) girerek onlara haraç vermeye başladılar. 11. yüzyılda bölgenin Türkleşmeye başlamasıyla, Ermeniler de Osmanlı egemenliği altına girdiler. Bazıları da Iranlılar’m egemenliğinde kaldı.

19. yüzyıla kadar Türkler’le dayanışma içinde yaşayan Anadolu Ermeniler’i, Ingilizler’in ve Ruslar’ın kışkırtmasıyla 20. yüzyılın başlarında Türkler’e başkaldırmaya başladılar. Doğu’da karşılıklı olarak kıyımlar yapıldı. Osmanlı Devleti, Ermeniler’i uzak yerlere sürmek zorunda kaldı, çoğunluğu Arap ülkelerine gönderildi (Lübnan, Suriye). Kurtuluş Savaşı sırasında başlayan Ermeni-Türk savaşı ise, Türkiye’nin yengisiyle sonuçlandı. Yapılan Gümrü Antlaşması ile (1920), bugünkü Türkiye-Ermenistan sınırı çizildi. Türkiye’nin doğu kesimindeki Ermeniler, toplu olarak Ermenistan’a, Avrupa’ya, Amerika’ya gittiler.
Aradan yarım yüzyılı aşkın bir süre geçtikten sonra Ermeni sorunu yeniden canlandırılmak istendi. Hangi kaynaklardan kışkırtıldığı kesinlikle bilinmeyen bazı Ermeni gizli örgütleri yurt dışındaki Türk diplomatlarını öldürmeye başladılar. Roma, Pariî, Viyana elçilerini kurşunladılar, daha birçok diplomatlarımızı öldürdüler.

Yorum yazın