Sümerbank nedir

Sümerbank nedir , Sümerbank hakkında bilgiler.

Sümerbank, tüzel kişiliği ve özel kanununda belirtilen sınırlar içinde muhtariyeti olan; sorumluluğu sermayesiyle sınırlı; sermayesinin tamamı devlete ait; İktisadî alanda ticarî esaslara göre faaliyet göstermek üzere; özel hukuka tabi; Sanayi bakanlığına bağlı İktisadî devlet teşekkülü (kuruluş 1933). Verimlilik ve kârlılık ilkelerini göz önünde tutarak imalât sanayii kurar, işletmecilik yapar, sınaî mamulleri pazarlar; bankacılık işleriyle meşgul olur; kurulması veya genişletilmesi ülke ekonomisine yararlı yatırımlara katılır; tesis ve işletmelerinin ihtiyacı olan hammaddeleri ve teçhizatı iç ve dış pazarlardan sağlar; üretimiyle ilgili dağıtım ve satış şebekesi kurar.

Kurumun merkez teşkilâtı, Yönetim kurulu. Genel müdürlük, Danışma kurulu, Teknik Danışma kurulu, Eğitim kurulu, Disiplin kurulu, Reklâm ve Propaganda kurulu, Kredi kurulu birimlerinden meydana gelir. Danışma birimleri: müşavirler, Teftiş ve Kontrol müdürlüğü, Hukuk müşavirliği, Araştırma ve Planlama müdürlüğü. Esas birimler: Yünlü, Pamuklu ve Kimya Sanayii müdürlükleri, Kimya ve Tekstil Proje müdürlükleri, Bankacılık ve Kredi İşleri müdürlüğü, Satmalına müdürlüğü, İştirakler müdürlüğü. Yardımcı birimler de şu kısımlardan meydana gelir: İnşaat, Makine ve Enerji, Tesis, Personel, Genel Muhasabe, Eğitim, Sosyal İşler. Konjonktür ve Neşriyat, Personel Seferberliği, Ana Görevler Seferberliği, Sivil Savunma, İstatistik Daire müdürlükleri. Sümerbank 1972’de Alım ve Satım müessese-si ile buna bağlı 217 mağazaya; 22 banka şubesine; 21 sınaî müessese ve fabrikaya (Merinos Yünlü Sanayi müessesesi, Halıcılık müessesesi, Bakırköy Pamuklu Sanayii müessesesi, Ereğli Pamuklu Sanayii mües-sesesi, Kayseri Pamuklu Sanayii müessesesi [Kayseri, Adana, Maraş bez fabrikaları], Malatya Pamuklu Sanayi müessesesi [Malatya, Erzincan Bez fabrikaları], İzmir Basma Sanayii müessesesi [İzmir, Denizli Bez fabrikaları], Nazilli Basma Sanayii mües-sesesi, Eskişehir Basma Sanayii müessesesi, Pamuk Satınalma ve Çırçır Fabrikaları mü-essesesi, Beykoz Deri ve Kundura Sanayii müessesesi, Gemlik Sunî İpek ve Viskoz Mamulleri Sanayii müessesesi, Taşköprü Kendir Sanayii müessesesi, Sivas Çimento Sanayii müessesesi, Ateş Tuğlası Sanayii müessesesi, Yıldız Porselen Sanayii müessesesi, Yarımca Porselen, Seramik ve Çini Sanayii müessesesi [Yarımca, Bozüyük Seramik fabrikaları], Konya Krom, Magnezit, Tuğla Sanayii müessesesi [Konya Krom, Kütahya Tuğla fabrikaları] ve Bolu Sunî Tahta Sanayii müessesesi, Ordu Soya Sanayii müessesesine sahipti.
SUmerbank’ın ortaklıkları da şu kurumlan kapsar: Merkez bankası, Emlâk Kredi bankası, Halk bankası, Ticaret bankası, Vakıflar bankası, Bağcılar bankası, İşçi Kredi bankası, Güven Türk Anonim Sigorta şirketi, Adıyaman Pamuklu Dokuma sanayii, Antalya Pamuklu Dokuma sanayii, Aydın Tekstil ve Nebatî Yağlar Sanayii işletmesi, Balıkesir Pamuklu Dokuma sanayii, Bergama Pamuk ipliği ve Dokuma sanayii, Karaman İplik ve Dokuma sanayii, Nevşehir Pamuklu Dokuma sanayii, Manisa Pamuklu

Mensucat, Azot sanayii, Mensucat Boyaları sanayii, Salihli Palamut ve Valeks sanayii, Sentetik İplik fabrikaları, BASF Kimya sanayii, Soda sanayii, Türkiye Çimento sanayii, Ankara Çimento sanayii, Türkiye Şeker fabrikaları, Kütahya Şeker fabrikası, Türkiye Petrolleri A. O., Mannesman-Stimerbank Boru endüstrisi, G1MA, Umumî mağazalar, Türkiye Yapağı ve Tiftik, Kepez Meyve Sebze İstihsal A.Ş., Seramik Hammadde sanayii.

Cumhuriyet döneminde sınaî ve İktisadî kalkınmanın devlet eliyle gerçekleştirilmesi ve bu yoldan düzenli kuruluşlar meydana getirilmesi uygun görülerek mevcut ve hazırlanacak planlara göre kurulacak tesisleri bünyesinde toplayacak bir kuruluş olarak önce Türkiye Sanayi ve Maadin bankası kuruldu (1925). Osmanlı imparatorluğundan devralınan bazı tesisler bu yeni kuruluşa bağlandı: Beykoz Deri fabrikası (1810), Beykoz Kundura fabrikası (1884), Defterdar (Feshane) Yünlü fabrikası (1836), Bakırköy Bez fabrikası (1850). Bir süre sonra Sanayi ve Maadin bankasının daha verimli çalışabilmesi amacıyle kuruluş, iki kısma ayrıldı: 1. Devlet Sanayi ofisi; 2. Türkiye Sanayi Kredi bankası. Sümerbank 1933’te bu iki kurumun birleştirilmesiyle ortaya çıktı ve bunlara bağlı tesis ve fabrikalar da Sümerbank’a devredildi. Başlangıçta kuruluşun sermayesi 20 000 000 liraydı ve tesisleri de şunlardı: Bakırköy Bez fabrikası, Defterdar ve Hereke dokuma fabrikaları, Beykoz Deri ve Kundura fabrikaları, Uşak Şeker fabrikası, Tosya Çeltik fabrikası, Un-kapanı’nda bir değirmen. Aynı yıl (1933) 10 yeni tesise ortak olan Sümerbank bankacılık ve sigortacılık alanında faaliyete geçti.
Sümerbank tesisleri. 1. Yünlü tesisleri; a) Bursa Sümerbank Merinos Yünlü Sanayi müessesesi. Bursa Merinos fabrikası; Kamgam iplik ve dokuma kısımlarından meydana gelen kuruluş, İktisadî devlet teşekkülü olarak 2 şubat 1938’de işletmeye açıldı. Başlangıçta, 17 000 kamgam iğiyle, sadece iplik fabrikası olarak çalışmağa başladı. 1944’te 50 dokuma tezgâhı eklenerek genişletildi. Bugün fabrika, 37 560 kamgarn iği ve 261 dokuma tezgâhıyle çalışır. Yıllık üretimi 2 785 t iplik, 3 077 900 m dokumadır. Kuruluşun 1968’de kumaş ihracatı 500

000 m olarak hesaplandı; b) Sümerbank Yünlü Sanayii müessesesi (Eyüp, İstanbul). Diyarbakır fabrikası, 24 nisan 1954’te işletmeye açıldı. Sümerbank tarafından kurulan bu fabrikanın işletilmesi, Sümerbank Defterdar Yünlü Sanayii müessesesi’ne verildi. Bu kurum 1955’te Sümerbank Yünlü Sanayii müessesesi adını aldı. Fabrikanın iğ sayısı 1 080, dokuma tezgâhı sayısı 40’tır. Yıllık üretimi 390 t kaim yün ipliği ve 459
000 m mamul kaba yünlü dokumadır. Bünyan fabrikası, Sanayi ve Maadin Bankasının da iştirakiyle, 6 kasım 1927’de Bünyan’da, Kayseri ve çevresi halı ipliği ihtiyacını karşılamak amacıyle Kayseri-Bünyan Halı İpliği fabrikası T.A.Ş. adiyle kuruldu. 1928-de kapatıldı. 1933’te yeniden açıldı. Fabrika 1 mayıs 1934’te Sümerbank’a bağlandı. İdarî bağlılıkta çeşitli değişikliklere uğrayan fabrika, 1955’te yünlü müessesesine devredildi. Fabrikanın iğ sayısı 1 088, dokuma tezgâhı sayısı 30’dur. Yıllık üretimi, 429 t kalın yün ipliği, 429 000 m battaniye ve kaba yünlüdür. Defterdar fabrikası (İstanbul), 1836’da fes yapımı amacıyle Ka-dırga’da açıldı; 1839’da Defterdar’a nakledildi. 1851’de bir buhar makinesiyle tarak ve vargel makineleri ve dokuma tezgâhla-rıyle fabrika makineleştirildi. 1865’te yandı; 1868’de Abdülaziz tarafından yeniden kuruldu. 1913’te İzmit’teki Çulhane fabrikasının bazı tezgâhlarıyle güçlendirildi. Cumhuriyetin ilânından sonra Türkiye Sanayi ve Maadin bankasına, daha sonra Devlet sanayi ofisine bağlandı; fabrikanın yönetimi, önce bu dönemde kurulan Feshane Mensucat T.A.Ş.’ye, daha sonra Sümerbank’a verildi (11 temmuz 1933). 1968’de fabrikanın iğ sayısı 7 436, tezgâh sayısı 173, yıllık üretimi 2 785 t iplik, 2 351 428 m dokumaydı. Hereke fabrikası, 1843’te 50 pamuklu, 25 i-pekli canfes tezgâhıyle işletmeye açıldı. Sonraki yıllarda, halı (1891), çuha, şayak ve iplik (1902), fes (1905) daireleri faaliyete geçti. Fabrika Sanayi ve Maadin bankasına devredilince, dokuma dairesi 103 tezgâha çıkarıldı. 11 Temmuz 1933’te Sümerbank’a devredildi, 1934’te ipekli döşemecilik imalâtı kaldırıldı, 1935’te battaniye imalâtı Defterdar fabrikasına verildi. 1968’de iğ sayısı

2 950, tezgâh sayısı 112, yıllık üretimi 253 t iplik, 1 356 666 m dokumaydı. Hereke fabrikası yünlü dokuma, ipekli ve halı imal eder;

2. pamuklu tesisleri: a) Sümeıbank Bakırköy Pamuklu Sanayii müessesesi (İstanbul). Bakırköy Bez fabrikası (İstanbul), halk arasında Basmahane olarak adlandırılan bu kuruluş, 1850’de el dokumacılığı ve el basmacılığı yapılmak üzere, özel sektör tarafından kuruldu. 1860’ta Hazinei Hassa’ya, 1867’-de Harbiye Nezareti Levazımatı Askeriye dairesine, 1921’de Harbiye Nezareti Askerî Fabrikaları Umum müdürlüğüne, 1925’te Sanayi ve Maadin bankasına, 1932’de Sanayi ofisine ve 11 temmuz 1933’te Sümerbank’a devredildi. Çeşitli tarihlerde genişletilen fabrika, 25 904 iğ ve 505 dokuma tezgâhıyle çalışır. Yıllık üretimi 4 773 t iplik, 19 514 600 m bez ve 31 milyar atkıdır; b) Ereğli Pamuklu Sanayii müessesesi. Ereğli Bez fabrikası, 4 nisan 1937’de işletmeye açıldı. Türkiye’de ince dokuma yapan tek fabrikadır. 1968’de iğ sayısı 18 400, tezgâh sayısı 388, yıllık üretimi 1 698 t iplik, 8 555 324 m dokumaydı. Fabrikanın 1969’daki üretimi,

2 914 t iplik, 18 465 000 m ham bez ve 12 674

000 m mamul bezdir, iplik yapımının 410 000 kg’ı iç piyasaya satıldı ve kalan kısmı ham bez yapımında kullanıldı. Aynı yıl kuruluş 238 000 m ham bez ihraç etti; c) Eskişehir Basma Sanayii müessesessi. Eskişehir Basma fabrikası; fabrikanın yapımına özel teşebbüs tarafından kurulan Eskişehir Basma Sanayii T.A.Ş. tarafından başlandı (1957). Bu şirket, 1963’te feshedilerek yönetimi Sümerbank’a devredildi; 1968’de Sümerbank Eskişehir Basma sanayii müessesesi adını aldı. Fabrika da tamamlanarak 31 mart 1966’da faaliyete geçirildi; ç) Sümerbank İzmir Basma Sanayii müessesesi. İzmir Bez fabrikası, çekirdeğini Halkapınar Bez fabrikası (1947) meydana getirir. 1953’te fabrikanın iplik ve dokuma işletmeleri, 1954’te basma işletmesi faaliyete geçirildi. Fabrikanın 1968 üretimi, 504 699 t iplik, 42 822 368 m mamul bezdi. Denizli Bez Fabrikası, 1953’te işletmeye açıldı. Fabrikanın kapasitesi 1964’te arttırıldı. İmal edilen ipliğin yüzde 35-40’ı ham bez yapımında kullanılır, yüzde 15’i ihraç edilir ve kalanı çile, paket ve bobin halinde iç piyasada tüketilir. Yapılan ham bezler, basma işlemi uygulanmak üzere İzmir Basma Sanayii müessesesine gönderilir. Fabrikanın 1968 yapımı, 4 878 t iplik ve 17 386 000 m ham bezdir; d) Sümerbank Malatya Pamuklu Sanayii müessesesi. Malatya Pamuklu fabrikası, Sümerbank, Ziraat bankası ve İş bankasının ka-tılmasıyle, Malatya Bez ve İplik Fabrikası T.A.Ş. adı altında kuruldu (eylül 1939). 1946’da Sümerbank’a devredildi. İğ sayısı 26 000, tezgâh sayısı 704’tür. Yıllık üretimi,

3 792 t iplik, 19 724 400 m dokumadır. Erzincan Bez fabrikası, 1954’te işletmeye açıldı. Sadece, şeker ve tohum torbalığı olarak kullanılan ham bez yapar. Yıllık üretimi

1 853 t iplik, 10 497 600 m dokumadır; e) Kayseri Pamuklu Sanayii müessesesi. Kayseri Bez fabrikası, 1935’te işletmeye açıldı. Sümerbank’ın kurduğu ilk fabrikadır. 35 880 pamuklu iği ve 1 205 dokuma tezgâhıyle çalışan fabrikanın 1969 üretimi 6 952 t iplik, 51 919 000 m pamuklu bezdir. Maraş Pamuklu fabrikası, 1965’te üretime başladı. Yıllık üretimi 200 t iplik, 3 milyon m ham bezdir. Adana Bez fabrikası, 1885’te Tripa-ni kardeşler tarafından kuruldu. 1922’de devletleştirilerek kiraya verildi. 1927’de Ziraat bankası tarafından satın alındı, 1937’de Malatya şirketine devredildi ve 1946’da Sümerbank tarafından satın alındı. 10 000 İplik iği ve 340 dokuma tezgâhıyle çalışır, yılda
14 milyon m bez üretir; f) Nazilli Basma Sanayii müessesesi. Nazilli Basma fabrikası, Türkiye’nin ilk basma fabrikasıdır. Devlet tarafından kuruldu (9 ekim 1938). Kapasitesi, 3 186 000 kg pamuk ipliği, 26 834 000 m ham bez ve 30 000 000 m mamul basmadır;

3. Sunî elyaf ve iplik tesisleri. Gemlik Sung ipek ve Viskon Mamulleri Sanayii müessesesi, 1 şubat 1938’de işletmeye açıldı. Bir süre doğrudan doğruya Sümerbank’a bağlı olarak yönetildi. 1941’de Sümerbank İplik ve Dokuma Fabrikaları müessesine bağlandı ve bu kuruluşun 1 haziran 1949’-da kapatılması üzerine, işletme, Sümerbank Sung İpek ve Viskon Mamulleri Sanayii müessesesine verildi. Fabrikaya eklenen tesislerden Viskon fabrikası 1950’de Selon fabrikası da 1952’de işletmeye açıldı. Fabrikanın yardımcı hammaddelerinden olan karbon sülfürü üretmek amacıyle aynı yerde bir de karbon sülfür fabrikası kuruldu (1952). Fabrika 1970’te toplam değeri 32 734 000 lira olan 400 t reyon, 1 200 t viskon, 200 t selon ve 940 t karbon sülfür üretti.

4. Halı Sanayii. İsparta Halıcılık Sanayii müessesesi, Yünlü Sanayii müessesesinden ayrılan İsparta Halı İpliği fabrikasıyle, Hereke fabrikasının halıcılık kısmı birleştirilerek Ankara’da kuruldu (1966). 1967’de merkez işletme tesislerinin bulunduğu İsparta’-’ ya taşındı.

İsparta Halı fabrikası, kapasitesi, 958 iğ ile yaklaşık olarak 400 t halı ipliği ve 2 600 el halı tezgâhıyle, 61 460 m halıdır. Sümerbank’m iştiraki olan tekstil fabrikaları: Bergama Pamuk ipliği ve Dokuma Sanayii T.A.Ş. 1954’te kurulan şirketin ilk sermayesi 6 miyon TL. idi. 1961’de 35 milyon TL. ye çıkarılan sermayenin yüzde 72,4’-ü Sümerbank’a aittir. Şirketin fabrikasında

12 000 pamuklu iği, 144 adet çeşitli tip dokuma tezgâhı vardır. Fabrika yılda 627 t pamuk ipliğiyle, 3,2 milyon m mamul bez imal eder; Karaman iplik ve Pamuklu Mensucat T.A.Ş. Sümerbank, Ziraat bankası, T. Vakıflar bankası, İş bankası, Emlâk ve Kredi bankası ve gerçek ve tüzel kişilerin sermayeleriyle Karaman’da kuruldu (1967). Sermayesi 1969 sonunda 70 milyon TL.ye çıkarılan şirket özel bir sözleşmeyle Sümerbank tarafından yönetilir. Sümerbank’m sermaye hissesi yüzde 96,9’dur. Fabrika bugün dokuma kısmını tamamen kapatmış ve sadece iplik üretimine hız vermiştir. Ortalama 4 250 t iplik üretir. Antalya Pamuklu Dokuma Sanayii T.A.Ş., Bakanlar kurulunun 25 nisan 1055 tarih ve 4/4984 sayılı kararma göre kuruldu. Sermayesi 1963’te 80 milyona çıkarıldı. Sümerbank’ın şirketteki hissesi yüzde 81,63’tür. İmalâtı, pamuklu ekose, pijamalık, mendillik, yazlık v.d. tip pamuklu dokumaları kapsar. Şirketin üretimi 1969’da 1 429 539 kg değişik numarada iplik ve 5 601 028 m değişik tip kumaştır; Adıyaman Pamuklu İplik ve Dokuma Fabrikası T.A.Ş. (Pamuklu Dokuma Sanayii T.A.Ş.), 1956’da Adıyaman il merkezinde, bir anonim şirket olarak kuruldu ve 1967’-de işletmeye açıldı. Sermayesinin yüzde 99,3’-ü Sümerbank’a aittir. Şirket, Sümerbank tarafından yönetilir. Fabrikanın 1969 üretimi ortalama 2 134 tondur. 1969’da fabrikada 54 kişi çalışıyordu; Nevşehir Pamuklu Dokuma Sanayii A.Ş., 1957’de kurulan şirket 1967’de elindeki bütün yetkileri Sümer bank’a devretti. Nevşehir fabrikası 1968’-de normal çalışmaya girdi. Şirket sermayesinin yüzde 98/75’i Sümerbank’a aittir. Fabrika 17 600 pamuklu iğiyle yılda 3 000000 kg. pamuk ipliği üretir. Manisa Pamuklu Mensucat A.Ş. Sermayesinin yüzde 84,45’i Sümerbank’a aittir. Şirket sermayesi 1961’-de 65 milyon liraya çıkarıldı. Fabrika 1960’ ta açıldı- 21 056 İğ ve 238 tezgâhla çalışır; yılda 1 130 000 k» inliV s 9**ft OOft m ham bez üretir

Etiketler: ,

Yorum yazın