Teminat Mektuplarının Türleri Nelerdir?

Teminat Mektuplarının Türleri Nelerdir?

Teminat Mektuplarını çeşitli açılardan tasnif etmek mümkündür.

Limit Açısından Teminat Mektupları :

Limit İçi Düzenlenen Teminat Mektupları;
Genel Bütçeye dahil Dairelerle, Katma Bütçeli İdarelerin, Özel İdare ve Belediyelerin gelir getirecek mal ve hizmet satımı, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile ilgili işleri için 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 26 ve 27. maddeleri gereğince bankalarca verilen teminat mektupları limit içi teminat mektubu olarak addolunur.
Bir mektubun limit içi olarak değerlendirilebilmesi için aşağıdaki iki koşulun bir arada bulunması gerekmektedir.
-Söz konusu işin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında bulunması,
-Muhatabın Resmi Daire veya Kuruluş olması.
Limit içi Teminat Mektupları geçici, kesin ve avans olmak üzere üç şekilde düzenlenebilir.Bankaların verecekleri Teminat Mektubu limiti, Banka özkaynakları ile mevcut limitin kullanım durumu dikkate alınarak Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nca belirlenmektedir.

Limit dışı Düzenlenen Teminat Mektupları

- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren işler için açılacak ihalelerle ilgili daire ve kuruluşlara verilen mektuplar,
- 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamı dışındaki işler için resmi daire ve kuruluşlara hitaben verilen mektuplar,
- Kuruluş, kanun ve tüzüklerinde 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olmadıkları belirtilen resmi daire ve kuruluşlara hitaben verilen mektuplar,
- Yabancı bankaların ve benzeri kredi kuruluşlarının kontrgarantilerine dayanarak resmi daire ve kuruluşlara hitaben verilen mektuplar,
- Gümrüklere hitaben verilen mektuplar,
- Tekel İdaresinin veresiye satışları nedeniyle verilen mektuplar,
- Vergi ve Ceza tahakkuklarının ve genellikle ilamların uygulanmasının durdurulması için verilen mektuplar,
- Her ne iş için olursa olsun 2886 sayılı yasa kapsamı dışında kalan diğer gerçek ve tüzel kişilere verilecek diğer teminat mektuplarıdır.

Limit içi ve limit dışı olarak düzenlenecek teminat mektuplarına muhatap Resmi Daire, Kurum ve Kuruluşları gösteren cetvel Mevzuatımız ekinde yer almaktadır.

Şekilleri Açısından Teminat Mektupları :

Şekilleri bakımından teminat mektupları 4 türlüdür :

1- Geçici Teminat Mektupları :
Geçici teminat devlet ile işe girişecek olan kişilerin itibar durumlarını kontrole olanak vermek ve sözleşmeyi yapmaya veya kesin teminatı vermeye yanaşmamaları halinde işin geç yapılmasından veya başkasına yaptırılmasından doğacak zararları karşılamak üzere ihaleden önce alınan teminattır.
Devlet İhale Yasası’na göre isteklilerden ihale konusu işin tahmin edilen bedelinin %3’ü oranında, Kamu İhale Kanunu’na göre teklif edilen bedelin en az % 2’si ile % 4’ü arasında, isteklice belirlenecek oranda geçici teminat alınır.

2- Kesin Teminat Mektupları :
Kesin teminat, gerek ihale edilen işe ilişkin sözleşme ve şartname hükümlerinin eksiksiz olarak yerine getirilmemesinden doğacak zararları, gerekse işin başkasına yaptırılması zorunda kalınırsa doğacak fiyat farkını karşılamak amacıyla sözleşme yapılmasından önce alınan teminattır.
Devlet İhale ve Kamu İhale Kanunları gereğince alınacak kesin teminatın oranı ihale bedelinin %6’sıdır.

3- Avans Teminat Mektupları :
Avans Teminat Mektupları, ihale edilen iş için önceden hazırlık yapılması gereken hallerde, bu hazırlığa ilişkin giderleri karşılamak üzere müteahhide ödenecek ve sonraki kesin istihkaktan mahsup veya ayrıca tahsil edilecek olan avansları garanti etmek üzere verilir. Avans teminat mektuplarıyla bankalar, işin ilgili kanun, sözleşme, veya şartname hükümlerine uygun olarak yapılmaması halinde avansın ilgili daire veya kuruluşa geri verileceğini, aksi takdirde bu paranın kendileri tarafından ödeneceğini taahhüt ederler.

4- Serbest Konulu Teminat Mektupları :
Gerçek ve tüzel kişilere hitaben çeşitli konularda verilen, genellikle belirli bir metne bağlanmayan, metni muhatap tarafından istenen şekle uygun olarak hazırlanan mektuplardır.
Serbest konulu teminat mektuplarına örnek olarak;
1- Mahkeme ve İcra Dairelerine Verilen Teminat Mektupları,
(Yürütmenin durdurulması, ihtiyatı tedbir ve ihtiyati haciz kararları, icraya taahhütte bulunulması ve benzeri konular için düzenlenen teminat mektupları)
2- Vergi Dairelerine Verilen Teminat Mektupları,
(tarh olunan vergi ve cezalarına itiraz edilmesi, verginin takside bağlanması, ertelenmesi ve ihracatta Katma Değer Vergisi iadesi konulu teminat mektupları)
3- Veresiye mal alımı ve bayilik, acentalık için verilen Teminat Mektupları,
(Veresiye alımlar konusunda bir borcun vadesinde ödenmesine kefil olma niteliği taşıyan mektuplar)
4- Gümrüklere Hitaben Düzenlenen Teminat Mektupları,
(Gümrüklere hitaben düzenlenen teminat mektupları;
-Geçici olarak ithal edilen malların belirli süre sonunda ihraç olunamaması halinde tahakkuk ettirilecek her türlü vergi resim ve bunların cezalarını garanti eden mektuplar,
-Teşvikten yararlanan yatırım mallarının teminat karşılığı ithali ile ilgili olarak verilen mektuplar,
-Antrepoya alınan malların gümrük vergi resim ve harçlarını teminat altına almak için düzenlenen mektuplar,
-Dahilde işleme izin belgesi kapsamında yapılan ithalatta gümrük, Katma Değer Vergisi ve fonlara uygulanan muafiyetin teminata bağlanması ile ilgili olarak düzenlenen mektuplar,
-İthalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkındaki kanuna ilişkin tebliğler gereğince ithal edilecek mallarla ilgili olarak düzenlenen mektuplar,
oluşturmaktadır.)
5- İhracatçı Birliklerine Hitaben Düzenlenen Teminat Mektupları,
(-Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu’na Tabi Malların İhracatında Yatırılması Gereken Teminatla İlgili Olarak Düzenlenen Teminat Mektupları, -AB Ülkelerine Yapılacak İhracatta Kota Kullanımı İle İlgili Olarak Düzenlenen Teminat Mektupları, örnek olarak gösterilebilir.)
6- Diğer Bankalara Hitaben Düzenlenen Teminat Mektupları,
Diğer Kuruluşlara Hitaben Düzenlenen Teminat Mektupları, gösterilebilir.
(Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş., Seka Genel Müdürlüğü, PETKİM v.b. kuruluşlara hitaben mal alımı ile ilgili, ayrıca Türkiye Turing ve Otomobil Kurumuna hitaben ülke dışına kendi otomobilleri ile geziye giden kimselerin adı geçen kurumdan aldıkları “Karne Dü Pasaj” ile gösterdikleri Ülkelerden belirli bir süre içerisinde otomobillerini çıkaracaklarını aksi takdirde her türlü yükümlülüğün Bankaca karşılanacağını taahhüt eden mektuplar örnek olarak gösterilebilir.)
7- Çiftçiler lehine verilecek Teminat Mektupları
(Bir kurumun satıcısı veya bayii durumunda olmayan, mektup konusu işin komisyonculuğunu veya ticaretini yapmayan, geçimini sadece tarımsal faaliyetten sağlayan çiftçilerin, tarımsal amaçlı gereksinimlerini karşılamak üzere Bankamızdan istedikleri mektuplardır.)
gösterilebilir.

Vadeleri Bakımından Teminat Mektupları :

1- Vadesiz Teminat Mektupları:
Üzerinde belli bir geçerlilik süresi bulunmayan teminat mektupları vadesizdir. 2886 sayılı Devlet İhale Yasasına göre, resmi dairelere hitaben verilecek geçici ve kesin teminat mektuplarının vadesiz olarak düzenlenmesi zorunlu olmaktadır. Resmi dairelere hitaben verilecek avans teminat mektupları ile ilgili bu tür bir sınırlama yoktur. Vadesiz teminat mektuplarından ötürü bankaların sorumluluğu, zamanaşımı süresi sonuna kadar devam edecektir.

Zamanaşımı mektubun düzenleme tarihinde başlamayıp, garanti edilen işin bitiş tarihinden itibaren başlayacağı esası Yargıtay’ca hükme bağlanmıştır.

Vadesiz teminat mektupları lehdar ile muhatap arasındaki sürekli iş ilişkilerinin garantisi olarak da verilebilmekte; böylece teminat mektubu tek bir iş için verilmediğinden, garanti veren bankanın sorumluluğu bir zamanla sınırlı olmaksızın devam etmektedir. Muhatap ile lehdar arasındaki bayilik sözleşmesi için verilen kesin teminat mektupları, bu tür sürekli ilişkilerin garanti edilmesinin tipik bir örneğini teşkil etmektedir.

2- Vadeli Teminat Mektupları
Vadeli teminat mektupları belirli bir geçerlilik süresi bulunan mektuplardır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamındaki resmi daire ve kuruluşlara hitaben verilen teminat mektupları dışında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu gereğince düzenlenecek mektuplar ile diğer mektuplar genellikle vadeli olarak düzenlenmektedir.
Garanti veren banka, muhataba yazacağı bir mektupla, teminat mektubunu vadesiz hale de getirebilir.
Vade kaydını taşıyan tüm teminat mektuplarının vade sonunda hükümsüz olması söz konusu değildir. Sadece vade kaydını taşıyan teminat mektupları için Yargıtay’ın, vade içinde riskin doğması halinde, bankanın 10 yıl süre ile sorumlu olacağı şeklindeki görüşü geçerli olmakta devam edecektir.

Güvenceler Açısından Teminat Mektupları :
Teminat Mektupları mevzuatımızda yer alan esaslar ve kredi onay koşulları dahilinde sadece firmanın şahsi imzasına dayanarak düzenlenebileceği gibi, güvenceye kredi değerliliği elverişli bir veya daha fazla gerçek ve tüzel kişinin kefaleti ya da maddi teminat alınarak da (nakit, mevduat, DTH, hazine bonosu, ipotek v.b.) düzenlenebilmektedir.
1- Nakit Karşılığı Verilecek Teminat Mektupları :
Mektup lehdarı veya üçüncü bir şahıs tarafından bankaya nakit olarak yatırılan para karşılık gösterilmek suretiyle verilen mektuplardır. Teminat mektubunun güvencesi olarak bankaya bloke edilen nakit paraya faiz verilmez
2- Mevduat, DTH Karşılığı Verilecek Teminat Mektupları :

Mevduat, DTH hesabı karşılık gösterilmek suretiyle verilen mektuplardır. Güvence olarak gösterilen mevduatın rehni suretiyle üzerine blokaj konulacak ve mevduatın aslı üzerinden faiz verilmesi sürdürülecektir.
3- Altın Rehni Karşılığı Verilecek Teminat Mektupları :
Bankamızca satılan altın veya müşterilerin ellerinde bulunan altınlar karşılık gösterilmek suretiyle verilen mektuplardır.
Rehin alınacak basımlı Altınların sahte ve düşük tartılı, külçe altınlar ile altın ürünlerinin 14 ayar’dan düşük olmamasına dikkat edilecektir. Altınlar basımlı altının 1 gram sayı ağırlığının cari Borsa fiyatı üzerinden değerlendirilecektir. Altın’ın ayar ve değeri bu konuda sorumluluğu üstlenmiş ve sorumluluklarını belirleyen “Altın Ekspertiz Taahhütnamesi” alınmak suretiyle eksperlerce saptanacaktır.
4- Hazine Bonosu, Devlet Tahvili Karşılığı Verilecek Teminat Mektupları :
Teminat Mektubunun verildiği tarihteki geri alış (piyasa) değeri esas alınmak suretiyle, Mevzuatımızda belirtilen esaslara uygun olarak Hazine Bonosu, Devlet Tahvili nominal değerden Saklama Makbuzları ise 1 TL iz bedelle rehin alınarak kullandırılan kredilerdir.
Öte yandan, Hazinece çıkarılan ve şubelerimizce alış-satışı yapılan Eurobond’ların rehni karşılığında da Teminat Mektubu Kredisi kullandırılabilecektir. Ancak, Eurobondların uzun vadeli olduğu hususu dikkate alınarak, teminat mektubu düzenlenirken Eurobond’un kredi kullandırım tarihindeki cari satış tutarı üzerinden TL karşılığı dikkate alınmak suretiyle teminat mektubu tutarının en az % 30 fazlası oranında Eurobond rehni sağlanacaktır.

5- Gelir Ortaklığı Ve Hisse Senetleri Karşılığı Verilecek Teminat Mektupları :
Hazine Bonosu ve Devlet Tahvilinden başka, Sermaye Piyasası Kanunu’na göre ihraç edilmiş ve Borsaya kote edilmiş (Borsa cetveline geçmiş) Hisse Senetleri ile Devlet tarafından ihraç edilmiş Gelir Ortaklığı Senetleri karşılığında Şubelerimiz resen teminat mektubu vermeyeceklerdir.
6- Alacağın-İstihkakın Temliki Karşılığında Verilecek Teminat Mektupları :
Devlet Dairelerine, Kurumlarına veya diğer kamu teşekküllerine mal teslim eden, inşaat veya iş yapan müteahhitlerin doğmuş alacak-istihkaklarının mevzuat doğrultusunda temlik alınması suretiyle verilen mektuplardır. Kullandırılacak teminat mektubu kredisi karşılığında doğmuş istihkak-alacak temliki sağlanacaktır.
Doğacak istihkak karşılığı kesinlikle teminat mektubu verilmeyecektir. Alacağın-İstihkakın temliki karşılığında Şubelerimizce resen teminat mektubu verilmeyecektir.
7- İpotek Karşılığı Verilecek Teminat Mektupları :
Kullandırılacak krediyi en az %25 fazlası ile karşılayacak ekspertiz değeri olan ve satış kabiliyeti yüksek taşınmaz mallar üzerine kredinin “II. Ortak Konu ve Hükümler” bölümünün “19. Güvencelere Uygulanacak Marj Oranları” başlığı altında belirtilen esaslar ve usullerimiz doğrultusunda ipotek tesis edilerek verilen teminat mektuplarıdır.
8- Repo, Bankamız Yatırım Fonları, Ticari İşletme Rehni, Taşıt Rehni Karşılığı Verilecek Teminat Mektupları:
“II. Ortak Konu ve Hükümler” bölümünün “19. Güvencelere Uygulanacak Marj Oranları” ile “III. İç Ticaretin Finansmanında Nakdi Krediler” Bölümünün ilgili maddelerinde belirtilen esaslar dahilinde teminat mektubu düzenlenebilecek olup, söz konusu teminat mektupları Tek Düzen Hesap Planı’nda yer alan ilgili skontlarda izlenecektir.

Yorum yazın