Saltukname nedir

Saltukname nedir

Sarı Saltuk adlı bir türk dervişinin hayatını anlatan halk hikâyesi. E-serin yazarı Ebül* Hayr Rumî, şehzade Cem’in isteği üzerine yedi yıl ülke ülke dolaştı, halk arasında yaşayan söylentileri toplayarak Saltukname’yi yazdı. Çok basit bir üslûpla yazılan eserin bugün bilinen tek nüshası Topkapı Sarayı kütüphanesindedir (Hazine kısmı, nu. 1612). Saltukname, özellikle OsmanlIlar devrinde rumeli gazileri arasında yaşayan Sarı Saltuk ile ilgili söylentileri tarih sırasına göre anlatır. Eserde aynı zamanda XIII. yy. Anadolu Selçuklularının ve beyliklerinin Moğollar, BizanslIlar ve öteki avrupa devletleriyle mücadeleleri, Babaî-ler isyanı, Altmordu’nun BizanslIlar ve ba-tılılarla ilişkileri, Osmanlı devletinin kuruluşu hakkında bilgi verilir. İslâm dininin Avrupa’da yayılışını, masal niteliğine bürünen olaylarla anlatan Saltukname’nin Sarı Saltuk hakkında verdiği bilgiler şöyledir: Seyit Battal’m torunlarından olan Sarı Saltuk, kâfirlere karşı cihat ve Müslümanlığı yaymakla görevlendirildi. Kâfirlerin dillerini, dinlerini bilgin bir rahip kadar bilir, türlü hilelerle onların şehirlerine, kiliselerine, saraylarına girerdi. Rahip kıyafetiyle kilisede vaiz verir, hükümdarları, rahibi öldürür veya müslüman yapardı. Namaz kılmayan dervişlerle saçını sakalını bıyığını ve kaşını traş eden kalenderîleri döver; zikir meclislerinde kadınlarla erkekleri birlikte bulunduran bazı büyük türk şeyhlerini uyarırdı. Sünnî mezhepleri arasında Hanefîliği savunur, rafızîlere ve haricîlere karşı savaşırdı. San Saltuk’un kerametlerini sihirbazlık sanan kâfirler, onu bir kere ateşe, bir kere de denize attıkları zaman, Hızır’ın emrinde olan gizli güçler onu kurtardılar. San Saltuk, Anadolu, Rumeli, Kırım, Suriye, Mısır, Habeşistan, Balkanlar ve kıpçak ülkesinde geziler ve savaşlar yaptı. Büyük bir sofî olduğu için zamanında yaşayan büyük şeyhlerle dostça ilişkiler kurdu. Hacı Bek-taş Veli, Karaca Ahmed, Tapduk Emre, Fa-kih Ahmed, Celâleddin Rumî, Nasreddin Hoca onun yakın dostlarıdır.

Sarı Saltuk’ıın müritleri kâfirleri haraca kesen gazi dervişler ve alp erenlerdi. Sal-tuk’îa birçok kutsal emanet (Hz. Muham-med’in kılıcı, Ebubekir’in asası, halife ömer’in tarağı, halife Osman’ın kamçısı) vardı. Sarı Saltuk, Sultan Osman Gazi’yi Edirne’ye çağırarak beline kemer kuşatmış, ak destar, asa, hamaylı ve bir mushaf vermiş, bütün gazilerin onun çevresinde toplanmalarını vasiyet etmiştir. Saltuk, savaşla geçen uzun bir ömürden sonra şehit olmuş, vasiyeti üzerine önceden hazırlanan tabutları çeşitli hükümdarlar tarafından alınarak kendi ülkelerinde gömülmüştür. Bu yüzden Saltuk’un birçok ülkede makamı vardır

Etiketler: ,

Yorum yazın