Şönt – Şönt nedir

ŞÖNTLER
Şöntler, ölçülmek istenilen büyük bir akımın önemli kısmının kendi üzerinden ve belli küçük bir kesrinin de ölçme aletinden geçmesini sağlayan özel yapılı dirençlerdir. Başka bir deyişle ŞÖNTLER; akım ölçme amacıyla, ohm kanununa dayanılarak, ölçülecek akımla orantılı küçük bir gerilim dönüşümü elde etmek için kullanılır.
Ölçme aleti işte bu küçük gerilimi ölçmek üzere, şöntün gerilim uçları arasına bağlanan bir voltmetredir. Voltmetrenin bağlanacağı daha büyük yapılı akım klemensleri arasında bulunan küçük yapılı klemenslerdir
Şöntlerde ön dirençler gibi, sıcaklıkla direnci değişmesin diye, Cu-Ni alaşımlarından yapılır. Şekildeki gibi, üzerinde bir akım, bir gerilim klemensi bulunan iki bakır kütle arasındaki paralel tellerle yada şeritlerle şönt yapılır. Böylelikle soğutma yüzeyi büyütülmüş olur ve soğutucu bir hava akımı sağlanır. Genellikle manganın iletkenlerden yapılırlar.

Ölçülecek akımın 5-10 Amperin üzerinde alternatif akım olması halinde, iletken ve şönt etrafındaki alternatif magnetik alan o kadar büyük olur ve aletle şöntün oluşturduğu kapalı devreyi o kadar büyük bir alternatif magnetik akı halkalar ki, meydana gelecek indüksiyon akımları önemli bir hata kaynağı olmaya başlar. Ayrıca, aleti şönte bağlayan iletkenlerin konumuna bağlı olacağından ötürü bu indüksiyon akımlarının değerleri de tamamen belirsiz olup doğurdukları hataları da düzeltemeyiz. Bu yüzden 5 – 10 A ‘den daha büyük alternatif akımlar halinde hiç şönt kullanılmaz.

I = Ia + Ip  V = I . R olduğundan Ia Ra = Ip Rp ‘den
bulunur. O halde bu ampermetre ile
katlı bir akım ölçebilmek için gerekli direnç ‘dir.
Soru
Ölçme sınırı Is = 100 mA ve iç direnci 0,7 olan bir ampermetre ile 10 A ‘lik akımları ölçebilmek için gerekli direncini bulunuz.

Görüldüğü gibi akımı bölmek için devreye paralel olarak bağlanan Rp direnci çok küçük olmalıdır. Yani ölçülmek istenen I akımının büyük bir kısmını üzerinden akıtacak özel bir yapıda olmalıdır. Bu özelliklerden biri de Rp ‘nin daima sabit olması gerektiğidir. Onun için şönt dirençler şekilde görüldüğü gibi 4 uçlu olarak yapılırlar. Böyle yapılmalarının nedeni; ölçü aletlerine götürülen uçlarda akım yoğunluğunun sabit ve dolayısıyla direncin de sabit olmasını sağlamaktır. Oysa şekildeki gibi şönt direncin baş taraflarında akım yoğunluğu noktadan noktaya değişkendir. Dolayısıyla direnç de değişkendir.

Etiketler: , , , , , , ,

Yorum yazın