Serum nedir – Serum çeşitleri

Serum nedir – Serum çeşitleri

Serum nedir(«yoğurt suyu» anlamında lat. k.). Pıhtılaşma sonucunda kandan ayrılan sıvı kısım. || Mikroplu bir hastalığa veya zehirli bir maddeye karşı aşılanmış bir hayvanın, özellikle atın kanından elde edilen sıvı madde. || Antilefosit veya antilenfositer serum, lenfosit oluşumunu yavaşlatan ve antikor yapımını önleyen serum. (Bk. ANSİKL.) |{ Fizyolojik serum veya sunî serum, bileşimi belli ve izotoniic basıncı plazmasına denk olan tuzlu eriyik.

— Bakteriyol. Serum tepkimesi, bir mikrop kültürüne, b,ağışıklık kazanmış insan veya hayvanın serumundan birkaç damla karıştırıldığı zaman mikropların aglütiriâs-yona uğraması. Bk. Serumla TEŞHİS.

— Patol. Serum hastalığı, bazen hayvan veya insan serumu şırınga edildikten sonra ortaya çıkan kötü belirti veya olayların rümü. (Bu olaylar, deride döküntü belirmesi, eklem ağrıları, ödemler gibi çeşitli tepkilerdir; bunlaı nadiren Ciddî bir tehlike doğurabilir; fakat içindeki albüminli maddeler çıkarıldığı için şimdiki serumlar emniyetle kullanılabilir.)

— Seroloji. Serumla teşhis, mikroplu bir hastalığa karşı aşılanmış veya o hastalığa tutulmuş insan veya hayvan serumunun, aynı hastalığın mikroplarını aglütinasyona uğratması esasına dayanan teşhis metodu. Bk. ANSiKL.

— Ted. Bk. ANSiKL.

— ANSİKL. Biyokim. Serum, hafif şurup kıvamında, sarı ve berrak bir sıvıdır; plazmadan farkı içinde fibrinojen bulunmamasıdır, çünkü pıhtılaşma esnasında bu madde parçalanarak fibrini çökeltir; tel tel o-lan fibrin de kan yuvarlarına sarılarak pıhtıyı meydana getirir. Serumun kimyasal bileşiminin bilinmesi önemlidir, çünkü bu bileşim çeşitli hastalıklara göre değişiklikler gösterir. Serum, bol albüminli, sulu bir sıvıdır. İçinde ayrıca diğer azot bileşikleri (üre, amino asitler, kreatin, ürik asit), glüsitler (glikoz), lipitler (yağ asitleri, fosfoaminolipitler, steroller), maden iyonları (sodyum, potasyum, kalsiyum, demir) bulunur. Serumun bileşimindeki bel-libaşlı maddeler şunlardır (litrede gr olarak):

su …………………………………………………………800

toplam protitler……………………………………78

serum-albümin ……………………………………46

globülinler …………………………………………32

üre ……………………………………………………0,30

amino asitler (azotlu) ……………………0,04

toplam kreatin ……………………………………0,04

ürik asit………………………………………………0,05

glikoz………………………………..1

toplam lipitler…………………..5,5-10

yağ asitleri…………………………………………4

forforlu lipitler ………………………………1

esterli kolesterol ………………………………1,2

serbest kolesterol………………………………0,4

toplam kolesterol ………………………………1,6

sodyum iyonu ……………………………………3,25

potasyum iyonu ………………………………0,19

kalsiyum …… ………………………………0,1

magnezyum … …………………………………..0,02

Serumun içinde değişik yapıda daha başka maddeler, özellikle enzimler bulunur. Serumun içindeki bütün bu maddelerin oranı yaşa, cinsiyete, günün vaktine, çeşitli hastalık durumlarına göre değişir. Serum tahlili, biyolojik kimyanın ve serolojinin önemli bir dalını teşkil eder.

— Seroloji. Serumla teşhis metodu, içinde bilinen bakteriler bulunan emülsiyonlara (antijen), içinde bunlara karşı antikor bulunduğu sanılan bir şerumun karıştırılması esasına dayanır. Tepkime olumlu ise, bakterilerin önce hareketsizleştiği, sonra aglütinasyona uğrayıp çökeldiği görülür. Gayet tabiî, ayıraçlar her mikroba özgü şartlar altında ve belirli oranda sulandırılarak kullanılmalıdır. Başlangıçta Widal tarafından tifo ve paratifo teşhisinde kullanılan serumla teşhis metodu şimdi salmo-nelloz, bruselloz, frengi v.b. birçok hastalığın teşhisinde de kullanılmaktadır.
— Ted. Çeşitli hastalıklarda kullanılan ve bileşimi kan serumuna benzeyen madensel tuz eriyiklerine sunî serum adı verilir. Bu eriyiklerin örnek tipi, içinde binde 8 sodyum klorür bulunan tuz eriyiğidir; buna genellikle «fizyolojik eriyik» denir. Bu madde çoğu zaman kan serumuyle eşba-sınçlı bir ortamda eritilerek şırınga edilmesi gereken ilâçları sulandırarak vermeğe yarar. Sunî serum, kanamalarda (kan hacmini tamamlamak için), büyük su kayıplarında (kolera), bazı zehirlenmelerde ve organizmaya su verilmesi gereken hallerde (çocuk gastroanteriti) çok iyi sonuç verir. Ayrıca içinde binde 8’den fazla sodyum klorür bulunan yüksek basınçlı serumlar da kullanılır.

Sodyum klorürlü serumların yanında, bazı hallerde organizmanın daha kolay kabul ettiği glikozlu serumlara da yer vermek gerekir. Tedavide kullanılan esas serumlar bulaşıcı hastalıklara karşı aşılanmış hayvanlardan elde edilen serumlardır. (Bk. Serum TEDAVİ ’s/.) Bu serumların başlıcası şunlardır: difteri serumu (Roux serumu); tetanos serumu (hem önleyici olarak, hem de çok yüksek dozda verilmek şartıyle tetanosu tedavi amacıyle kullanılır); antibiyotiklerin keşfinden önce beyin-omurilik menenjitinin tedavisinde kullanılan antimenengokoksik serum; kangren serumu; yılan ısırmalarında çok etkili olan yılan zehiri serumu; streptokok, pnömo-kok, koli basili, dizanteri v.b. serumları. Bir de. çeşitli bulaşıcı hastalıkların önlenmesinde ve tedavisinde başarıyle kullanılan ve bu hastalıklara tutulmuş hastalardan elde edilen insan serumundan söz etmek yerinde olur; iyileşmiş kızamık, çocuk felci v.b. hastalıklarından alınan serumlar bu arada sayılabilir.

Antilenfosit serum, çeştili hayvana damardan şırınga edilmesiyle elde edilir. Antilenfosit serum, organ naklinde^ aşılanan organın reddine sebep olan bağışıklık mekanizmasını yok etmeğe yarar. Ama istenilmeyen bazı yan etkilere sebep olduğu için bu serum ancak ötedenberi kullanılagelen usullerle (radyoterapi, antimitotikler) bağışıklık tepkimeleri önlenemediği zaman kullanılır.

Yorum yazın