Rumeli kazaskeri

  Rumeli kazaskeri nedir ,   Rumeli kazaskeri görevleri hakkında bilgiler.

Rumeli bölgesi ve adalardaki işlere bakardı. Buralardaki kadıların âmiri durumundaydı. Rumeli kazaskeri, paye ve derece bakımından Anadolu kazaskerinden üstündü. Rumeli kazaskerliğine mevleviyetlerden yükselinirdi. İstanbul kadısı terfi ederek Anadolu kazaskeri, Rumeli kazaskeri terfi ederek şeyhülislâm olurdu. Rumeli kazaskerliği yapmış olanların en kıdemlisine reisülulema denirdi. Bu unvan ilmî kudreti değil kıdemi gösterir.

Rumeli kazaskeri Anadolu kazaskeriyle Divanı Hümayunun esas azasındandı. Veziriazamın solunda otururdu. Divanda, kendi kazaskerlik bölgesine ait davalara bakardı. Teşrifatta XVI. yy. sonlarına kadar beylerbeyinden sonra gelirdi. 1579’dan itibaren teşrifatta onların önüne geçti. Padişah sefere gittiği zaman o da katılırdı. Sefere gitmediği zamanlar, bu görevi ordu kazaskeri yüklenirdi. Sadrazam kazaskerin baktığı davalarda verdiği kararların doğruluğundan şüphe ederse ve kazaskerin tarafsız olmadığı ileri sürülürse davayı eski bir kazaskere havale ederdi.
Haftanın belirli günlerinde konağında divan kurar, kendine gönderilen davalara bakmağa orada devam ederdi. Şeriatçı, tezki-reci, ruznamçeci, matlapçı, tatbikçi ve mek-tupçu denilen yardımcıları vardı. Ayrıca kadı ve müderris tayinleriyle yakından uğraşırdı. 150 Akçeye kadar olan müderisliklere ve mevleviyetten aşağı kadılıklara tayin yapmak ve görevden almak hakkı vardı. Daha büyük kadılıklara tayin için sadrazama danışırdı. Resmî işlemleri yürütürken, bu işlemlerin kaydedildiği çeşitli defterler tutulurdu: akdiye defteri (kadı defteri), zaptı mülâzemet defteri (mülâzımların tayinleriyle ilgili defter), tarik defteri (tayin ve nakil değişikliklerinin yazıldığı defter), Rumeli kazaskerliği defteri v.d. Rumeli kazaskeri şer’î gelirden 500 akçe gündelik alırdı, sonra hâzineden maaş bağlandı. Yaptığı tayinlerden alman berat resminin yarısı da kendisine aitti. Ayrıca Rumeli ve Adalar’daki kısmeti askeriyeden (askerî sınıftan ölenlerin terekesiyle ilgili) önemli bir miktar para alırdı. Tanzimat-tan sonra çeşitli gelirleri kaldırılarak arpalık maaşı bağlandı. XIX. yy.da meydana gelen Osmanlı kabinesine şeyhülislâm alındığı için rumeli kazaskerinin önemi a-zaldı.

Rumeli kazaskeri defteri, Rumeli kazaskerliğinde, resmî işlemlerle ilgili olarak tutulan defterlerden biri. Rumeli kazaskerinin görev bölgesinde bulunan bütün kadılar, derecelerine göre, bu deftere kayıtlıydı. Nahiye, kaza, sancak kadılarının tayin, azil .ve terfileri, defterdeki kayıtlara göre yapılırdı. Rumeli’deki kadılıklar dokuz dereceye göre düzenlenmişti. Rumeli kazaskeri defterinde kayıtlı olanlar, anadolu kadılıklarına geçemezlerdi.

Rumeli kazaskerliği payesi, Rumeli kazaskerlik makamının karşılığı olan rütbeydi. Paye sahibi bu kazaskerliğin görevlerini yerine getirmez, sadece unvan olarak kullanırdı. Paye sahibi teşrifatta Rumeli kazaskerinin sahip olduğu hak ve imtiyazlara sahipti. Kazaskerlik makamına yükselmek için, bir yıl önce onun payesi verilir, sonra o makama getirilirdi. Böylece Rumeli kazaskerliği payesi sahibi, Rumeli kazaskerliğine namzet sayılır ve bir bekleme devresinde bulunurdu. Anadolu kazaskerliğinden alınmış olanlara Rumeli payesi verilirdi.

Yorum yazın